مطالب كتاب سنگ آزموده بهترتيب زير است: 1) اصول دين يهود؛ 2 ـ 10) بحث از بخشهايي از عهد عتيق كه يهوديان و مسيحيان از آنها تفسيرهاي متفاوتي كردهاند. اين نُه مقاله بيشتر براساس
جنگهاي خداوند تأليف يعقوب بار روبن1 نوشته شدهاست، كه آن را به يوسف بن اسحاق قِمحي (دوازدهم ـ2) نسبت دادهاست؛ 11) بحث در هَقَدههاي [داستانها و امثال] تلمود كه يهوديان و مسيحيان دركهاي متفاوتي از آنها دارند؛ 12) ترجمهٴ
انجيل متي؛ 13) قيامت؛ 14) مسيح؛ 15) رد كتاب آلفونسوي والادوليدي (آبنر بورگوسي، چهاردهم ـ1). بعد از آن هم، شِمطُب رسالهٴ ديگري در رد الهيات مسيحي نوشت كه براساس كتاب پروفيط دُوران تأليف شده بود. اين رساله در برخي نسخهها پيش يا پس از ترجمهٴ انجيل متي واقع شدهاست.
بنابراين فصلهاي 12، 13 و 15 به ترتيب فصلهاي 13، 15 و 16 شده است. به نقل از
دايرةالمعارف يهود (ج 6، ص 540)، فصل سيزدهم حاوي قطعهاي از يك شوپنهاورِ سدهٴ چهاردهم است، كه با نام مستعار لاماس (سمل، سموئيل؟) مينوشته است.
شِمطُب شرحي با عنوان ظَفِنَت پَعْنِئَح (نام قبطي يوسف، پيدايش 41:45) بر
تفسير تورات ابن عزرا نوشت و داستانهاي دشوار تلمود را با عنوان انارستان شرح داد (اين يكي ممكن است همان مقالهٴ يازدهم كتاب
سنگ آزموده باشد.)
نبايد اين شِمطُب بن اسحاق تودلي را با شِمطُب بن اسحاق طرطوسي (سيزدهم ـ2) اشتباه كرد.
3 ـ ب. مترجمان از لاتيني به يوناني
پروخوروس كيدونِس
عالم ديني بيزانسي و مترجم لاتيني به يوناني (وفات: 1368/1369).
پروخوروس عضو يك خانوادهٴ قديمي سالونيكي بود. پدرش زود درگذشت و خانواده براثر انقلابي كه در سال 1346 و پس از آن در سالونيك روي داد دستخوش پريشاني گشت. برادر بزرگترش دمتريوس با يوآنس كانتاكوزنوس دوست بود؛ پروخوروس به زودي به صومعهٴ بزرگ كوه آتوس پناه برد و راهب و كشيش شد. باقي عمرش را در آنجا گذراند و تنها براي ديداري كوتاه با برادرش دمتريوس از آنجا بيرون آمد. با اين همه علايق لاتيني او در آن مهد هِسيكاسم و ارتدكس شديد ضد كاتوليكي، برايش دردسرهايي پديد آورد. در شورايي كه در آوريل 1368 تشكيل شد؛ فيلوتئوس (بِطريق 1354ـ1355؛ 1364ـ1376)، گريگوريوس پالاماس